กลไกของ Astaxanthin กับการรักษาความชุ่มชื้นของผิว

ถอดรหัสกลไกผิวขาดน้ำ และการปกป้องท่อลำเลียงน้ำ AQP3 ด้วย Astaxanthin

กลไกการเกิดผิวเสีย (The Pathophysiology of Dehydrated Skin)

          ผิวหนังมนุษย์มีเกราะป้องกันตามธรรมชาติ (Skin Barrier) ชั้นนอกสุดเรียกว่า Stratum Corneum เมื่อเกราะนี้ถูกทำลายจากรังสี UV หรือมลภาวะ น้ำที่หล่อเลี้ยงเซลล์ผิวจะระเหยออกสู่ภายนอก ภาวะนี้เรียกว่าภาวะ TEWL สูง¹ เมื่อเซลล์ผิวขาดน้ำ จะเกิดการฝ่อตัว เอนไซม์ที่ทำลายคอลลาเจน (MMPs) จะทำงานหนักขึ้น ส่งผลให้ผิวสูญเสียความยืดหยุ่น เกิดความหมองคล้ำ และริ้วรอย²

          การที่ผิวจะอุ้มน้ำได้ ไม่ใช่แค่การทาครีมเคลือบไว้ แต่ต้องอาศัยกลไกภายในเซลล์ เซลล์ผิวหนังกำพร้ามีโปรตีนที่ชื่อว่า Aquaporin-3 (AQP3) ทำหน้าที่เป็น "ช่องทาง" ลำเลียงน้ำและกลีเซอรอลเข้าสู่เซลล์³

• ปัญหา : รังสี UV และสารอนุมูลอิสระ (ROS) จะเข้าไปกดการแสดงออกของยีนที่สร้าง AQP3 ส่งผลให้ "ท่อส่งน้ำ" บนเซลล์ผิวลดลง ผิวจึงไม่สามารถดึงน้ำมาหล่อเลี้ยงเซลล์ได้แม้จะดื่มน้ำมากเพียงใดก็ตาม⁴

          Astaxanthin เป็นสารกลุ่มแคโรทีนอยด์ที่มีโครงสร้างโมเลกุลจับกับเยื่อหุ้มเซลล์ได้ทั้งด้านในและด้านนอก งานวิจัยระดับเซลล์พบว่า กลไกการต่อต้านอนุมูลอิสระ (ROS Scavenging) ของ Astaxanthin ช่วยปกป้องเซลล์จากการถูกทำลายโดย UV และช่วยรักษาระดับการแสดงออกของโปรตีน AQP3 ไม่ให้ลดลงเมื่อเผชิญสภาวะความเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress) ส่งผลให้กลไกการลำเลียงน้ำของผิวยังคงทำงานได้ตามปกติ⁵

งานวิจัยของ Astaxanthin (เนื้อหาส่วนนี้อ้างอิงจากงานวิจัยในมนุษย์ เพื่อความแม่นยำในการนำไปปรับใช้) 

1. งานวิจัย : การปกป้องผิวจากการสูญเสียน้ำเมื่อเผชิญรังสี UV

• Study :  งานวิจัยแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCT) โดย Ito, N., et al. (2018) ตีพิมพ์ในวารสาร Nutrients⁶
• Methodology :  ทดสอบในอาสาสมัครสุขภาพดี โดยแบ่งกลุ่มทาน Astaxanthin 4 มก./วัน เทียบกับกลุ่มยาหลอก (Placebo) เป็นเวลา 9 สัปดาห์ และฉายรังสี UV เพื่อดูความเสื่อมของผิว
• Results :  กลุ่มที่ทานยาหลอกมีอัตราการสูญเสียน้ำ (TEWL) บริเวณที่โดน UV เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ในขณะที่ผิวของกลุ่มที่ทาน Astaxanthin มีค่าอัตราการสูญเสียน้ำ (TEWL) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ อีกทั้งยังพบว่าความชุ่มชื้นในชั้นผิว (Corneocyte moisture) ของกลุ่มที่ทาน Astaxanthin มีระดับสูงกว่า บ่งชี้ถึงเกราะป้องกันผิวที่แข็งแรงขึ้นและกักเก็บน้ำได้ดีขึ้น

2. งานวิจัย : การฟื้นฟูริ้วรอยและความชุ่มชื้น

• Study :  งานวิจัยโดย Tominaga, K., et al. (2012) ตีพิมพ์ใน Acta Biochimica Polonica⁷
• Methodology :  ทดสอบในผู้หญิง 30 คน ทาน Astaxanthin 6 มก./วัน ต่อเนื่อง 8 สัปดาห์
• Results :  การตรวจวัดด้วยเครื่องมือแพทย์พบว่า ค่าความชุ่มชื้น (Hydration) ของผิวหนังกำพร้าเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และค่าความยืดหยุ่นของผิวดีขึ้น มีการลดลงของริ้วรอยหางตา (Crow's feet) ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากการที่ผิวมีภาวะอุ้มน้ำที่สมบูรณ์

ข้อควรรู้เพิ่มเติม : วัฏจักรการผลัดเซลล์ผิว (Skin Cycle) ใช้เวลาประมาณ 28 วัน งานวิจัยจึงระบุให้ทานต่อเนื่องอย่างน้อย 6 - 9 สัปดาห์ เพื่อให้สารสกัดสะสมในเยื่อหุ้มเซลล์จนถึงระดับการรักษา⁶

• ข้อควรรู้เพิ่มเติมในการทาน Astaxanthin 
• Astaxanthin เป็นสารที่ละลายได้ดีในไขมัน (Highly Lipophilic) ห้ามทานตอนท้องว่าง เพราะอัตราการดูดซึม (Bioavailability) จะต่ำมาก⁸
• วิธีกินที่ถูกต้อง : ต้องทานพร้อมหรือหลังอาหารทันที โดยเฉพาะมื้อที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบ (เช่น ผัด ทอด หรือมีน้ำมันมะกอก/อโวคาโด) เพื่อกระตุ้นการหลั่งน้ำดี ซึ่งจะช่วยจับสาร Astaxanthin ให้ดูดซึมผ่านผนังลำไส้เล็กเข้าสู่กระแสเลือด

          เทคโนโลยีช่วยการดูดซึม Astaxanthin : ในปัจจุบันมีเทคโนโลยีระบบนำส่งสาร (Delivery Systems) เช่น การทำให้อยู่ในรูปอิมัลชัน (Emulsion) หรือระบบไลโปโซม ที่ช่วยให้ Astaxanthin แตกตัวและดูดซึมได้ดีขึ้น ช่วยแก้ปัญหาการดูดซึมที่ไม่แน่นอนจากมื้ออาหารได้⁸

          การสูญเสียน้ำทางผิวหนัง (TEWL) คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้โครงสร้างผิวอ่อนแอลง กลไกของ Astaxanthin จะเข้าไปช่วยปกป้อง 'ท่อลำเลียงน้ำ AQP3' ในระดับเซลล์ ซึ่งมีส่วนช่วยลดการระเหยของน้ำและฟื้นคืนความแข็งแรงให้เกราะป้องกันผิว (Skin Barrier) จากภายใน คอยดูแลผิวควบคู่ไปกับการดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอเพื่อรับความชุ่มชื้น และทาครีมกันแดดเป็นประจำเพื่อปกป้องผิวจากภายนอก ช่วยกันสร้างสมดุลให้ผิวกลับมาแข็งแรงและดูสดใสอย่างเป็นธรรมชาติ

Reference

1. Verkman, A. S. (2005). Aquaporins at a glance. Journal of Cell Science, 118(21), 4981-4986.

2. Rawlings, A. V., & Harding, C. R. (2004). Moisturization and skin barrier function. Dermatologic Therapy, 17, 43-48.

3. Bollag, W. B., et al. (2020). Aquaporin-3 in the epidermis: more than skin deep. American Journal of Physiology-Cell Physiology, 318(6), C1144-C1153.

4. Cao, C., et al. (2008). Ultraviolet B irradiation alters the expression of aquaporin-3 in human skin keratinocytes. Journal of Dermatological Science, 51(3), 193-202.

5. Komatsu, T., et al. (2017). Preventive effect of dietary astaxanthin on UVA-induced skin photoaging in hairless mice. PLoS One, 12(2), e0171178. (อ้างอิงกลไกการปกป้องระดับเซลล์และ Skin barrier จาก UV)

6. Ito, N., Seki, S., & Ueda, F. (2018). The Protective Role of Astaxanthin for UV-Induced Skin Deterioration in Healthy People—A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients, 10(7), 817.

7. Tominaga, K., Hongo, N., Karato, M., & Yamashita, E. (2012). Cosmetic benefits of astaxanthin on humans subjects. Acta Biochimica Polonica, 59(1), 43-47.

8. Liao Y, Wang H, Li S, Xue Y, Chen Y, Adu‐Frimpong M, et al. Preparation of astaxanthin‐loaded compositemicelles with coaxial electrospray technology for enhanced oral bioavailability and improved antioxidationcapability. Journal of the Science of Food and Agriculture. 2023 Oct 2;104(3):1408–19.